تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی در جهان است؛ مسیری که روزانه حدود ۱۴۰ کشتی نفتکش و تجاری از آن عبور میکنند. همین موقعیت استراتژیک باعث شده بحث استفاده اقتصادی از این مسیر بیش از گذشته مطرح شود.
سناریوی اول؛ خدمات امنیتی ویژه
برخی گزارشها نشان میدهد برای اسکورت و خدمات امنیتی به برخی کشتیها مبالغی تا حدود ۲ میلیون دلار دریافت شده است. اگر چنین نرخی بهطور گسترده اعمال شود:
درآمد روزانه: حدود ۲۸۰ میلیون دلار
درآمد سالانه: نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار
این رقم حتی از بسیاری از سالهای اوج درآمد نفتی ایران بیشتر است.
سناریوی دوم؛ مدل عوارض مشابه کانالهای جهانی
در سناریوی محافظهکارانهتر، اگر میانگین ۴۰۰ هزار دلار برای خدمات عبور یا عوارض در نظر گرفته شود:
درآمد روزانه: حدود ۵۶ میلیون دلار
درآمد سالانه: حدود ۲۰ میلیارد دلار
این رقم تقریباً معادل بخش بزرگی از درآمد نفتی کشور است.
مقایسه با کانال سوئز
درآمد سالانه کانال سوئز برای مصر حدود ۱۰ میلیارد دلار است. بر این اساس، حتی در سناریوی استاندارد نیز ظرفیت درآمدی تنگه هرمز میتواند حدود دو برابر سوئز باشد.
چالش حقوق بینالملل
طبق قوانین بینالمللی، عبور ترانزیتی از تنگهها باید آزاد باشد و دریافت عوارض مستقیم امکانپذیر نیست. با این حال، کشورها میتوانند در قالب خدماتی مانند تأمین امنیت دریایی، مدیریت ترافیک، امداد و نجات و خدمات زیستمحیطی درآمد ایجاد کنند.
تنگه هرمز تنها یک مسیر عبور نیست؛ بلکه یک مزیت ژئوپلیتیکی بزرگ برای ایران محسوب میشود. توسعه خدمات دریایی و امنیتی در این منطقه میتواند به منبع درآمدی مهم تبدیل شود و بخشی از وابستگی اقتصاد کشور به نفت خام را کاهش دهد.
