تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی در جهان است و هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهای گستردهای برای بازارهای جهانی ایجاد کند. صنعت بیمه بهویژه در حوزههای حملونقل دریایی، انرژی، بیمه اتکایی و بیمه تجارت جهانی از نخستین بخشهایی است که تحت تأثیر چنین بحرانی قرار میگیرد. شدت اثر این بحران بر صنعت بیمه تا حد زیادی به مدت زمان اختلال بستگی دارد. در ادامه، پیامدهای احتمالی در چهار سناریوی زمانی شامل کوتاه مدت، یک ماه، سه ماه و شش ماه یا بیشتر بررسی میشود.
سناریوی اختلال کوتاهمدت
اگر تنگه هرمز تنها برای مدت کوتاهی بسته بماند یا عبور کشتیها با اختلال محدود مواجه شود، بازار بیمه واکنش سریع اما موقتی نشان خواهد داد. در این سناریو مهمترین پیامدها افزایش شدید حق بیمه جنگ برای کشتیها و افزایش هزینه بیمه محمولههای انرژی است. شرکتهای بیمه مناطق خلیج فارس را بهعنوان منطقه پرریسک اعلام میکنند و کشتیها برای هر سفر باید حق بیمه اضافی پرداخت کنند. با این حال، از آنجا که مدت بحران کوتاه است، خسارتهای واقعی معمولاً محدود باقی میماند و تأثیر آن بیشتر در قالب افزایش نرخ بیمه دیده میشود. برای بسیاری از بیمهگران اتکایی، چنین بحران کوتاهی حتی میتواند به افزایش درآمد حق بیمه بدون خسارت بزرگ منجر شود.
سناریوی اختلال یکماهه
اگر بسته شدن یا اختلال جدی در تنگه هرمز حدود یک ماه ادامه یابد، اثر آن بر صنعت بیمه به شکل قابل توجهی گستردهتر میشود. در این مدت، شرکتهای کشتیرانی مجبور خواهند شد با حق بیمههای بسیار بالا فعالیت کنند یا برخی مسیرها را موقتاً متوقف کنند. بازار بیمه دریایی وارد مرحلهای میشود که در آن نرخهای بیمه جنگ بهطور پایدار افزایش مییابد و ممکن است چندین برابر حالت عادی شود. در همین زمان، بیمههای مربوط به محمولههای انرژی و بیمه وقفه در کسبوکار نیز تحت فشار قرار میگیرند. همچنین بیمهگران اتکایی شروع به بازبینی مدلهای ریسک و محدود کردن ظرفیت پوشش در منطقه میکنند. اگر در این مدت حتی چند حادثه جدی برای نفتکشها یا تأسیسات انرژی رخ دهد، خسارتهای چند میلیارد دلاری برای بازار بیمه محتمل خواهد بود.
سناریوی بحران سهماهه
اگر اختلال در تنگه هرمز سه ماه یا بیشتر ادامه یابد، بحران از سطح یک ریسک منطقهای به یک شوک سیستمیک برای صنعت بیمه جهانی تبدیل میشود. در این مرحله، بازار بیمه دریایی با کمبود ظرفیت مواجه میشود و برخی بیمهگران ممکن است ارائه پوشش برای عبور از منطقه را متوقف کنند. نرخهای بیمه جنگ و بیمه محمولهها به سطوح بیسابقهای میرسد و هزینه حملونقل نفت به شدت افزایش مییابد. در همین زمان، افزایش قیمت انرژی و اختلال در زنجیره تأمین جهانی باعث افزایش خسارت در خطوط بیمهای دیگر مانند بیمه اعتبار تجاری و بیمه وقفه در کسبوکار میشود. شرکتهای بیمه اتکایی بزرگ ممکن است با چندین پرونده خسارت بزرگ بهطور همزمان مواجه شوند و این موضوع نسبت خسارت آنها را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
سناریوی بحران طولانیمدت؛ شش ماه یا بیشتر
در صورت ادامه بحران برای شش ماه یا بیشتر، صنعت بیمه با یکی از بزرگترین شوکهای ژئوپلیتیکی تاریخ خود مواجه خواهد شد. در چنین شرایطی ممکن است بخشهایی از خلیج فارس عملاً غیرقابل بیمه تلقی شوند. بسیاری از بیمهگران خصوصی از پوشش کامل ریسکها خودداری میکنند و دولتها برای تضمین بیمه کشتیها یا تجارت انرژی وارد عمل میشوند. در این مرحله، خسارتها تنها به بخش دریایی محدود نمیماند و به حوزههای گستردهتری مانند بیمه اموال صنعتی، بیمه پروژههای انرژی و بیمه تجارت جهانی سرایت میکند. همچنین افزایش قیمت نفت و رکود احتمالی در اقتصاد جهانی میتواند به افزایش خسارت در بیمههای مالی و اعتباری منجر شود.
پیامدهای مالی برای بیمهگران و بیمهگران اتکایی
در سناریوهای طولانیتر، شرکتهای بیمه اتکایی جهانی مانند Swiss Re و Munich Re با افزایش قابل توجه مطالبات خسارت روبهرو خواهند شد. این شرکتها معمولاً برای چنین بحرانهایی سرمایه قابل توجهی ذخیره میکنند، اما اگر چند حادثه بزرگ در منطقه رخ دهد، مجموع خسارتها میتواند به دهها میلیارد دلار برسد. در چنین شرایطی صنعت بیمه وارد دورهای از افزایش نرخها میشود که به آن «بازار سخت بیمه» گفته میشود. در این دوره، حق بیمه در بسیاری از خطوط بیمهای افزایش مییابد و شرایط پوشش سختتر میشود.
مدت زمان بسته ماندن تنگه هرمز عامل تعیینکننده در شدت اثر آن بر صنعت بیمه جهانی است. اختلال کوتاهمدت بیشتر به افزایش نرخ بیمه محدود میشود، اما در سناریوهای یکماهه یا طولانیتر، بازار بیمه با افزایش خسارت، کاهش ظرفیت پوشش و جهش نرخها مواجه خواهد شد. اگر بحران برای چند ماه ادامه یابد، پیامدهای آن از صنعت بیمه دریایی فراتر رفته و به کل ساختار بیمه جهانی و حتی ثبات مالی برخی شرکتهای بزرگ بیمه اتکایی نیز سرایت خواهد کرد.
