با آغاز درگیری نظامی میان ایران و آمریکا در منطقه خلیج فارس، یکی از نخستین بازارهایی که واکنش فوری نشان داد، صنعت بیمه جهانی بود. افزایش ناگهانی ریسکهای امنیتی در یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان، باعث شده شرکتهای بیمه و بیمهگران اتکایی در مدت کوتاهی سیاستهای خود را تغییر دهند و نرخها را افزایش دهند.
جهش حق بیمه کشتیها در تنگه هرمز
خلیج فارس و تنگه هرمز یکی از حیاتیترین مسیرهای تجارت انرژی در جهان به شمار میروند و حدود یکپنجم نفت جهان از این مسیر عبور میکند. با گسترش درگیریهای نظامی در منطقه، شرکتهای بیمه دریایی به سرعت «حق بیمه جنگ» برای کشتیهایی که از این مسیر عبور میکنند را افزایش دادهاند. این نوع پوشش بیمهای برای جبران خسارتهایی مانند حمله موشکی، مینگذاری دریایی، توقیف کشتی یا حملات پهپادی طراحی شده است.
گزارشهای صنعت کشتیرانی نشان میدهد که با تشدید درگیریها، نرخ بیمه جنگ برای عبور از تنگه هرمز از حدود ۰.۲ درصد ارزش کشتی به حدود ۰.۷ درصد افزایش یافته است. برای یک نفتکش بزرگ، این افزایش میتواند هزینهای بین ۲۰۰ تا ۳۶۰ هزار دلار برای هر سفر ایجاد کند؛ هزینهای که در نهایت به قیمت حملونقل و سپس به بازار جهانی انرژی منتقل میشود.
فشار بر بیمه تأسیسات انرژی
اما اثرات جنگ تنها به بیمه کشتیها محدود نمیشود. بازار بیمه انرژی نیز تحت فشار قابل توجهی قرار گرفته است. پالایشگاهها، خطوط لوله، پایانههای صادرات نفت و تأسیسات گاز طبیعی مایع در کشورهای منطقه از جمله داراییهایی هستند که در صورت گسترش درگیریها با خطر حمله یا اختلال در فعالیت روبهرو میشوند. همین موضوع باعث شده برخی بیمهگران بینالمللی سقف پوشش خود را کاهش دهند یا نرخهای جدیدی برای بیمه تأسیسات انرژی در منطقه تعیین کنند.
سرایت بحران به بازار بیمه اتکایی
در سطحی گستردهتر، این بحران به بازار بیمه اتکایی نیز سرایت کرده است. شرکتهای بیمه برای پوشش خسارتهای بزرگ به بیمهگران اتکایی متکی هستند و افزایش احتمال خسارتهای گسترده در منطقهای مانند خلیج فارس، فشار قابل توجهی بر ظرفیت بازار اتکایی وارد میکند. نتیجه این وضعیت معمولاً افزایش قیمت قراردادهای اتکایی و کاهش ظرفیت پوشش برای ریسکهای بزرگ است.
افزایش هزینه تجارت جهانی
در کنار این تحولات، صنعت حملونقل دریایی نیز با تغییرات عملیاتی مواجه شده است. برخی شرکتهای کشتیرانی برای عبور از منطقه تدابیر امنیتی بیشتری اتخاذ کردهاند و در مواردی هزینههای اضافی مرتبط با ریسک جنگ را به قراردادهای حملونقل اضافه کردهاند. این هزینهها در نهایت میتواند به افزایش قیمت انرژی و کالاها در بازارهای جهانی منجر شود.
صنعت بیمه؛ نخستین بازار واکنشدهنده به بحران
تحلیلهای منتشر شده در حوزه حملونقل و انرژی نشان میدهد که جنگ در خلیج فارس نه تنها امنیت انرژی، بلکه ساختار ریسک در صنعت بیمه جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. افزایش حق بیمه، محدود شدن پوششها و فشار بر بازار بیمه اتکایی از مهمترین نشانههای این تغییر هستند.
جنگ در خلیج فارس بار دیگر نشان داده است که صنعت بیمه یکی از نخستین بخشهایی است که به بحرانهای ژئوپلیتیکی واکنش نشان میدهد. افزایش هزینههای بیمه و تغییر سیاستهای پوشش ریسک میتواند به سرعت به سایر بخشهای اقتصاد جهانی منتقل شود و تجارت انرژی و حملونقل بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد.
