رئیس صندوق بینالمللی پول هشدار داده است که حتی در صورت توقف جنگ در خاورمیانه اثرات اقتصادی آن برای سالها در اقتصاد جهانی باقی خواهد ماند. این هشدار تنها درباره هزینههای مستقیم جنگ نیست؛ بلکه درباره زنجیرهای از پیامدهای ساختاری است که میتواند تجارت جهانی، قیمت انرژی و جریان سرمایه را برای مدت طولانی تحت تأثیر قرار دهد.
تله هزینههای بیمه و لجستیک
یکی از نخستین پیامدهای پایدار جنگ، تغییر در نقشه امنیت مسیرهای دریایی است. با تنش در خلیجفارس، این منطقه ممکن است از فهرست مسیرهای امن کشتیرانی خارج شود. چنین تغییری به معنای افزایش شدید حق بیمه کشتیها، هزینههای امنیتی و تغییر مسیر برخی خطوط تجاری است. نتیجه مستقیم آن افزایش دائمی هزینه حملونقل جهانی خواهد بود؛ هزینهای که در نهایت در قیمت کالاها برای مصرفکنندگان در سراسر جهان منعکس میشود و حتی پس از پایان جنگ نیز به سرعت به سطح قبلی بازنمیگردد.
شوک به زنجیره تأمین فلزات و انرژی
ایران یکی از بازیگران مهم در تولید فولاد، محصولات پتروشیمی و برخی مواد اولیه صنعتی در منطقه است. هرگونه آسیب جدی به زیرساختهای صنعتی یا انرژی میتواند عرضه این مواد را در بازارهای منطقهای و جهانی مختل کند. بازسازی چنین زیرساختهایی معمولاً سالها زمان میبرد. در این فاصله، صنایع مختلف—از خودروسازی تا ساختوساز—ممکن است با کمبود مواد اولیه و افزایش قیمتها روبهرو شوند، موضوعی که فشار بیشتری بر زنجیرههای تأمین جهانی وارد میکند.
تورم چسبنده در اقتصاد جهانی
تنگه هرمز یکی از حیاتیترین گلوگاههای انتقال انرژی در جهان است. ناامنی در این مسیر میتواند قیمت نفت و گاز را به سرعت افزایش دهد. افزایش قیمت انرژی نهتنها هزینه حملونقل و تولید را بالا میبرد، بلکه موجی از تورم را در اقتصادهای مختلف ایجاد میکند. تجربه بحرانهای انرژی گذشته نشان میدهد که چنین تورمی معمولاً «چسبنده» است؛ یعنی حتی پس از کاهش تنشها، بازگشت قیمتها و قدرت خرید به وضعیت پیشین به زمان طولانی نیاز دارد.
فرار سرمایه و تضعیف اعتماد
جنگ همچنین میتواند اعتماد سرمایهگذاران بینالمللی را به ثبات منطقه خاورمیانه تضعیف کند. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران ممکن است سرمایههای خود را به بازارهای امنتر منتقل کنند. این روند میتواند پروژههای بزرگ زیرساختی، انرژی و حملونقل در منطقه را با کمبود منابع مالی مواجه کند. بازگشت اعتماد سرمایهگذاران نیز معمولاً فرآیندی زمانبر است و در برخی موارد ممکن است دههها طول بکشد.
پیامدهای فراتر از میدان نبرد
در مجموع، هشدار صندوق بینالمللی پول نشان میدهد که آثار اقتصادی جنگها اغلب بسیار فراتر از میدان نبرد گسترش مییابد. از تغییر مسیرهای تجارت جهانی گرفته تا افزایش پایدار هزینههای تولید و کاهش جریان سرمایه، مجموعهای از عوامل میتواند اقتصاد جهانی را برای سالها تحت فشار قرار دهد—حتی اگر درگیریها در کوتاهمدت پایان یابد.
