دادههای تازه منتشرشده از سوی پلتفرم «ای-استخدام» نشان میدهد جنگ ۴۰ روزه اخیر فقط یک شوک امنیتی نبوده، بلکه بهعنوان یک شوک منفی به تقاضای نیروی کار عمل کرده و نشانههای انقباض بازار کار ایران را تشدید کرده است. بر اساس این گزارش، کاهش آگهیهای استخدام در همه استانهای کشور ثبت شده و این افت در برخی مناطق، بهویژه تهران و استانهای جنوبی، به سطحی کمسابقه رسیده است.
ای-استخدام در این گزارش دو مقایسه انجام داده است؛ نخست، مقایسه دوره جنگ ۴۰ روزه با مدت مشابه سال قبل و دوم، مقایسه همین دوره با ۴۰ روز پیش از آغاز جنگ. نتیجه هر دو سنجش یک پیام روشن دارد: افت آگهیهای استخدام، یک نوسان مقطعی نبوده، بلکه نشانهای از تغییر جدی در رفتار کارفرمایان و کاهش تمایل بنگاهها به جذب نیروی جدید است.
بر اساس دادههای منتشرشده، تهران با ۸۸ درصد کاهش آگهیهای استخدامی نسبت به مدت مشابه سال گذشته و ۸۰ درصد افت نسبت به دوره پیش از جنگ، بیشترین آسیب را دیده است. پس از آن، استانهای جنوبی با ۸۰ درصد کاهش سالانه و ۷۷ درصد افت در مقایسه با دوره پیش از جنگ قرار دارند. همچنین البرز و اصفهان با افتهای ۷۸ و ۶۸ درصدی، غرب کشور با ۷۳ و ۶۲ درصد کاهش، و شرق و شمال نیز با کاهشهایی در بازه ۶۳ تا ۵۳ درصد مواجه بودهاند.
از منظر تحلیل بازار کار، این اعداد فقط نشاندهنده افت استخدام نیستند، بلکه بیانگر کاهش پیشبینیپذیری فروش و تقاضا، تضعیف ثبات زنجیره تأمین و افزایش تردید مدیران نسبت به آینده کسبوکار هستند. در چنین شرایطی، شرکتها معمولاً برنامههای توسعهای خود را متوقف میکنند و بهجای گسترش فعالیت، به سمت حفظ وضعیت موجود و کنترل هزینهها میروند.
به همین دلیل، آگهی استخدام را باید یک شاخص پیشنگر اقتصادی دانست. زمانی که تعداد آگهیهای شغلی کاهش پیدا میکند، این پیام را به بازار میدهد که بنگاهها وارد فاز احتیاط شدهاند و اولویت آنها از رشد به بقا تغییر کرده است. این الگو بهویژه در تهران شدیدتر دیده میشود، زیرا این استان مرکز تصمیمگیری بسیاری از شرکتها و نهادهای اقتصادی کشور است. در استانهای جنوبی نیز وابستگی بیشتر به تجارت، لجستیک، انرژی و حملونقل، حساسیت بازار کار را نسبت به شوکهای امنیتی افزایش داده است.
نکته مهم دیگر این است که کاهش استخدام فقط محدود به مناطق درگیرتر نبوده و در استانهای شمالی و شرقی نیز، هرچند با شدت کمتر، اما همچنان افتی معنادار ثبت شده است. این موضوع نشان میدهد جنگ اخیر نهفقط یک مسئله جغرافیایی، بلکه عاملی برای انقباض سراسری بازار کار بوده است.
در مجموع، گزارش ای-استخدام تصویری روشن از رفتار دفاعی بنگاهها در شرایط نااطمینانی ارائه میدهد. وقتی ریسکهای بیرونی افزایش مییابد، نخستین واکنش بسیاری از کارفرمایان توقف استخدام، کاهش تعهدات هزینهای و حفظ حداقلی نیروی انسانی است. به بیان دیگر، بازار کار در چنین فضایی بهجای جذب نیرو، وارد فاز احتیاط و انجماد میشود.
