در شرایطی که مناطق مختلف کشور گاه با بحرانهای پیشبینیناپذیر مواجه میشوند، کارکرد صنعت بیمه در کاهش تبعات اقتصادی و روانی این بحرانها بیش از گذشته اهمیت پیدا میکند. استان کردستان نیز بهعنوان یکی از استانهای مرزی کشور، در سالهای اخیر با موقعیتهایی روبهرو بوده که نقش نهادهای حمایتی از جمله بیمه را برجستهتر کرده است. دیدار مدیرکل بیمه ایران استان کردستان با استاندار کردستان، بار دیگر این نقش را در کانون توجه قرار داد.
در این نشست، مدیرکل بیمه ایران استان گزارشی از عملکرد این شرکت در سال ۱۴۰۴ ارائه کرد؛ گزارشی که بخش مهمی از آن به مدیریت خسارات ناشی از بحران «جنگ رمضان» اختصاص داشت. بر اساس اعلام بیمه ایران، در جریان این رویداد هزار و ۴۶ خودروی آسیبدیده در استان شناسایی و خسارت آنها مورد ارزیابی قرار گرفته و مجموع خسارتها بیش از ۳۳ میلیارد تومان برآورد شده است.
اگرچه این آمار در مقیاس ملی ممکن است چندان بزرگ به نظر نرسد، اما برای استانی مانند کردستان که بخش قابلتوجهی از اقتصاد آن بر پایه کسبوکارهای خرد و معیشت خانوارها استوار است، جبران سریع چنین خسارتهایی میتواند نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از فشار اقتصادی بر خانوادهها داشته باشد.
پوشش ریسکهای غیرمتعارف؛ آزمونی برای صنعت بیمه
یکی از نکات قابل توجه در این گزارش، اشاره به ارائه پوشش بیمهای خطر جنگ برای خودروها، منازل مسکونی و برخی بیمههای مسئولیت است. ریسک جنگ در صنعت بیمه بهطور سنتی جزو ریسکهای پیچیده و پرهزینه محسوب میشود و بسیاری از بازارهای بیمهای جهان در مواجهه با آن با احتیاط عمل میکنند.
در چنین شرایطی، ارائه این پوششها در سطح استانی نشان میدهد که صنعت بیمه در ایران، بهویژه شرکتهای دولتی مانند بیمه ایران، در مواقع بحران ناگزیر از ایفای نقشی فراتر از فعالیتهای صرفاً تجاری هستند؛ نقشی که بیشتر به کارکردهای حمایتی و اجتماعی نزدیک میشود.
اهمیت بیمه در مناطق مرزی
استاندار کردستان در این دیدار، صنعت بیمه را یکی از ضرورتهای مهم جوامع امروز دانست و تأکید کرد که حضور فعال شرکتهای بیمه در زمان بحران میتواند در حفظ آرامش روانی جامعه نقش تعیینکنندهای داشته باشد. این نگاه در استانهای مرزی اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چراکه این مناطق بهدلیل موقعیت جغرافیایی خود، گاه بیش از سایر مناطق در معرض پیامدهای مستقیم یا غیرمستقیم بحرانها قرار میگیرند.
از همین منظر، پرداخت بهموقع خسارتها و فراهم کردن پوششهای بیمهای مناسب میتواند بهنوعی سپر اقتصادی برای خانوارها و کسبوکارهای محلی تبدیل شود؛ سپری که مانع از تبدیل یک حادثه ناگهانی به بحران معیشتی بلندمدت میشود.
چالش دسترسی به بیمه برای اقشار مختلف
با وجود این نقش حمایتی، استاندار کردستان در سخنان خود به یک مسئله مهم نیز اشاره کرد: لزوم متعادلسازی نرخ بیمهنامهها. در بسیاری از مناطق کشور، بهویژه در استانهایی با درآمد متوسط یا پایینتر، هزینه بیمه هنوز برای بخشی از جامعه مانعی جدی محسوب میشود.
از این رو، اگر صنعت بیمه بخواهد نقش واقعی خود را در مدیریت ریسکهای اجتماعی ایفا کند، باید به سمت طراحی محصولاتی حرکت کند که علاوه بر پوشش مناسب، از نظر اقتصادی نیز برای اقشار متوسط و کمبرخوردار قابل دسترس باشد.
بیمه ایران؛ نقش حاکمیتی در کنار مأموریت تجاری
در این میان، جایگاه بیمه ایران بهعنوان شرکت مادر تخصصی و دولتی صنعت بیمه اهمیت ویژهای دارد. در شرایطی که برخی ریسکها برای شرکتهای خصوصی از نظر اقتصادی چندان جذاب نیست، انتظار میرود شرکتهای دولتی نقش پررنگتری در پوشش این خلأها ایفا کنند.
گزارش ارائهشده در دیدار اخیر نیز نشان میدهد که بیمه ایران در استان کردستان تلاش کرده است با ارائه پوششهای خاص و ارزیابی سریع خسارات، این نقش را تقویت کند.
ضرورت گسترش فرهنگ بیمه در دستگاههای اجرایی
یکی دیگر از نکات مورد تأکید استاندار کردستان، ضرورت بیمه شدن اموال منقول و غیرمنقول دستگاههای اجرایی بود. تجربه بحرانها نشان داده است که نبود پوشش بیمهای برای داراییهای دولتی میتواند در زمان وقوع خسارت، فشار مالی قابل توجهی بر بودجه عمومی وارد کند.
از این رو، توسعه فرهنگ بیمه نهتنها در میان خانوارها، بلکه در سطح نهادهای دولتی نیز میتواند به افزایش تابآوری اقتصادی استانها کمک کند.
گزارش ارائهشده از عملکرد بیمه ایران در کردستان نشان میدهد که صنعت بیمه در این استان، بهویژه در شرایط بحرانی، نقشی فراتر از یک فعالیت مالی صرف ایفا میکند. جبران خسارتهای ناشی از بحران، ارائه پوششهای خاص مانند خطر جنگ و تلاش برای حفظ آرامش روانی جامعه، همگی نشانههایی از این کارکرد گستردهتر هستند.
با این حال، توسعه واقعی این نقش مستلزم دو اقدام اساسی است: گسترش دسترسی اقتصادی مردم به خدمات بیمهای و تقویت فرهنگ بیمه در سطح جامعه و نهادهای دولتی. در غیر این صورت، ظرفیتهای صنعت بیمه برای تبدیل شدن به یکی از ارکان تابآوری اقتصادی مناطق مرزی همچنان بهطور کامل محقق نخواهد شد.
