بازار جهانی خرید آنلاین بیمه در سال ۲۰۲۴ تصویری دوپاره و بهشدت ناهمگن از خود نشان میدهد. دادههای این نمودار نشان میدهد که اگرچه دیجیتالیشدن بیمه در بسیاری از کشورها به جریان غالب تبدیل شده، اما این تحول نه یکنواخت است و نه اجتنابناپذیر؛ بلکه تابعی از ساختار جمعیتی، فرهنگ خرید، سطح اعتماد به فناوری و ماهیت هر رشته بیمهای است.
بر اساس دادهها، بیمه درمان، بیمه اتومبیل و بیمه زندگی بهترتیب بیشترین سهم خرید آنلاین را در میان رشتههای بیمهای به خود اختصاص دادهاند. این الگو اتفاقی نیست. بیمه درمان به دلیل تکرار خرید، شفافیت نسبی پوششها و پیوند مستقیم با خدمات دیجیتال سلامت، بیشترین آمادگی را برای فروش آنلاین داشته است. بیمه اتومبیل نیز بهواسطه استاندارد بودن محصول، امکان مقایسه سریع قیمت و الزامات قانونی، به یکی از اولین رشتههایی تبدیل شده که کاربران حاضر شدهاند آن را بدون واسطه انسانی خریداری کنند. بیمه زندگی، با وجود پیچیدگی مفهومی، بهدلیل رشد آگاهی مالی و ابزارهای شبیهسازی آنلاین، در بسیاری از کشورها مسیر دیجیتالیشدن را با سرعتی قابلتوجه طی کرده است.
در مقابل، رشتههایی مانند بیمه مسئولیت، بیمه حقوقی و بیمه اموال خانگی همچنان سهم پایینتری از خرید آنلاین دارند. دلیل این موضوع روشن است: این محصولات یا به شدت وابسته به تفسیر و مشاورهاند، یا ارزش ذهنی آنها برای مشتری تا لحظه وقوع خسارت شکل نمیگیرد. هر جا «ابهام» بالاست، دیجیتال عقب مینشیند.
اما مهمترین و غیرقابلانکارترین یافته این نمودار، عقبماندگی مطلق ژاپن در خرید آنلاین بیمه است؛ موضوعی که اگر بخواهی سادهانگارانه تحلیلش کنی، کاملاً به خطا میروی. حدود ۶۶ درصد از شهروندان ژاپنی اعلام کردهاند که تاکنون هیچ بیمهای را بهصورت آنلاین خریداری نکردهاند؛ رقمی که بالاترین میزان در میان تمام کشورهای مورد بررسی است و ژاپن را به یک استثنای معنادار در بازار جهانی تبدیل میکند.
نسبت دادن این پدیده صرفاً به «ضعف فناوری» یا «عدم توسعه دیجیتال» کاملاً اشتباه و حتی مضحک است. ژاپن یکی از پیشرفتهترین اقتصادهای دیجیتال دنیاست. ریشه این رفتار را باید در پیری ساختار جمعیتی، محافظهکاری فرهنگی در تصمیمات مالی و اعتماد تاریخی به کانالهای سنتی فروش بیمه جستوجو کرد. در جامعهای که بخش بزرگی از جمعیت بالای ۵۰ سال سن دارد، تصمیمات پرریسک مالی هنوز ترجیحاً با حضور فیزیکی، مشاور انسانی و رابطه بلندمدت گرفته میشود. این یعنی حتی پیشرفتهترین زیرساخت دیجیتال هم بدون آمادگی اجتماعی، به فروش آنلاین منجر نمیشود.
در سوی دیگر، کشورهایی مانند چین، آمریکا و برخی کشورهای اروپایی نشان میدهند که دیجیتالیشدن بیمه نه یک پروژه فناوری، بلکه یک پروژه رفتاری است. جایی که مصرفکننده به خرید آنلاین عادت کرده، اعتماد به پلتفرم شکل گرفته و محصولات بیمهای به زبان ساده بازطراحی شدهاند، فروش آنلاین به انتخاب اول تبدیل شده است.
جمعبندی این دادهها یک پیام واضح دارد:
آینده بازار آنلاین بیمه متعلق به کشورهایی نیست که صرفاً پلتفرم ساختهاند، بلکه متعلق به بازارهایی است که محصول بیمه را ساده، قابلمقایسه و متناسب با سبک زندگی دیجیتال بازتعریف کردهاند. هر بازیگری که این تفاوت را نفهمد، حتی با بهترین اپلیکیشنها هم شکست میخورد.
در واقع دیجیتالبودن شرط لازم است؛ اما بههیچوجه شرط کافی نیست.
