تجربه جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در خرداد و تیر ۱۴۰۴، یک واقعیت قدیمی را دوباره به صدر بحثها آورد: در اغلب بیمهنامههای رایج، «جنگ» جزو استثنائات است. یعنی تا وقتی الحاقیهای جداگانه خریداری نشود، بیمهگر تعهدی برای جبران خسارتهای ناشی از عملیات نظامی ندارد. همین خلأ باعث شد پس از پایان درگیریها، تقاضا برای پوششهای ویژه جنگ افزایش پیدا کند و برخی شرکتهای بیمه بهسرعت به سمت طراحی یا فعالسازی این الحاقیهها حرکت کنند.
ساختار حقوقی؛ جنگ همچنان یک استثنا
در بیمهنامههای بدنه خودرو، آتشسوزی و بسیاری از رشتههای اموال، خطراتی مانند جنگ، شورش و درگیری مسلحانه در بخش استثنائات درج میشود. منطق بیمهای پشت این تصمیم روشن است: جنگ یک ریسک سیستماتیک و گسترده است که میتواند به شکل همزمان خسارتهای عظیم ایجاد کند و تعادل فنی شرکت بیمه را بر هم بزند.
اما تجربه اخیر نشان داد حذف کامل این ریسک از پوششها، با واقعیتهای منطقهای همخوانی ندارد؛ به همین دلیل برخی شرکتها امکان خرید پوشش جنگ را در قالب الحاقیه و با دریافت حق بیمه اضافی فراهم کردند.
کدام شرکتها پوشش جنگ ارائه میکنند؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، شرکتهایی مانند بیمه معلم، بیمه ما، بیمه سامان، بیمه ایران، بیمه آسیا، بیمه البرز، بیمه پاسارگاد، بیمه سینا و بیمه کوثر در برخی رشتهها امکان افزودن پوشش جنگ را فراهم کردهاند. با این حال دامنه این پوششها یکسان نیست و بسته به رشته بیمهای تفاوت دارد.
در بیمه آتشسوزی، بیمه ایران و بیمه سینا پوشش خسارتهای ناشی از جنگ را ارائه میکنند. این پوشش معمولاً شامل خسارات وارده به املاک در اثر آتشسوزی، انفجار و سایر خطرات مرتبط با عملیات جنگی است.
در بیمه بدنه خودرو، شرکتهایی مانند بیمه ایران، البرز، سامان، کوثر و ما امکان افزودن پوشش جنگ را فراهم کردهاند. در این حالت، علاوه بر خطرات معمول بدنه مانند تصادف و سرقت، خسارات ناشی از عملیات نظامی نیز تحت شرایط مشخصی جبران میشود.
در حوزه درمان تکمیلی، بیمه البرز پوشش هزینههای درمانی ناشی از آسیبهای جنگی را فعال کرده است. همچنین در رشته عمر و زندگی، بیمه سامان امکان پوشش فوت یا ازکارافتادگی ناشی از حوادث جنگی را با پرداخت حق بیمه اضافی ارائه میدهد.
نقش پلتفرمهای فروش آنلاین؛ سادهسازی خرید پوشش جنگ
همزمان با شرکتهای بیمه، برخی پلتفرمهای فروش آنلاین نیز محصولات ویژهای در این حوزه معرفی کردهاند.
«بیمه دات کام» پوشش جنگ ساختمان را با سقف تعهد تا ۵ میلیارد تومان ارائه میکند و علاوه بر خسارت به ساختمان، هزینه اسکان موقت، خسارت لوازم خانگی و حتی برخی خسارات جانی را نیز در بر میگیرد.
«دیجیپی» نیز تحت عنوان «بیمه خانه» با پوشش جنگ (ارائهشده توسط بیمه سامان)، ساختمان را تا سقف ۵۰ میلیارد ریال و اثاثیه را تا سقف ۱۵ میلیارد ریال تحت پوشش قرار میدهد. در این طرح، علاوه بر جنگ و بمباران، خطراتی مانند سیل، زلزله و انفجار هم پوشش داده میشود.
«بیمه بازار» هم بیمه جنگ ساختمان را بهعنوان زیرمجموعه بیمه آتشسوزی عرضه کرده و اعلام کرده خسارت برخی خودروهای آسیبدیده خریداریشده از این پلتفرم را پرداخت میکند.
حرکت تاکتیکی یا تغییر پارادایم؟
ارائه پوشش جنگ را میتوان از دو زاویه دید.
از یک سو، این اقدام پاسخی تاکتیکی به یک بحران مقطعی است؛ تقاضا بالا رفته و شرکتها برای حفظ سهم بازار، الحاقیههایی تعریف کردهاند.
از سوی دیگر، میتوان آن را نشانهای از تغییر تدریجی در ارزیابی ریسک در صنعت بیمه ایران دانست. منطقه خاورمیانه ذاتاً با ریسکهای ژئوپلیتیک همراه است و حذف کامل این ریسک از بیمهنامهها ممکن است دیگر واقعبینانه نباشد.
با این حال یک نکته کلیدی باقی است: پوشش جنگ عموماً با سقف تعهد محدود، شرایط خاص و حق بیمه بالاتر ارائه میشود. بنابراین خریداران باید پیش از تصمیمگیری، جزئیات شرایط، فرانشیز، سقف تعهد و استثنائات را دقیق بررسی کنند.
جنگ ۱۲ روزه ۱۴۰۴ یک آزمون جدی برای صنعت بیمه ایران بود. نتیجه این آزمون، حرکت تدریجی به سمت ارائه پوششهای تکمیلی برای ریسکهای نظامی است. با این حال هنوز پوشش جنگ به یک استاندارد فراگیر تبدیل نشده و بیشتر در قالب الحاقیههای انتخابی عرضه میشود.
